درس شیرین علوم تجربی

تعريف: در پديده شكست نور هرگاه زاويه شكست به 90 درجه برسد، ( يعني پرتو شكست بر سطح جدايي دو محيط مماس شود) زاويه تابش به مقداري مي رسد كه آنرا زاويه حد دو محيط مي نامند.

هر محيط شفاف داراي زاويه حد معيني است. مثلاًزاويه حد آب تقريباً 48 درجه و زاويه حد شيشه در حدود 42 درجه است.

تذكر مهم:

زاويه حد هنگامي به وجود مي آيد كه نور از محيط غليظ وارد محيط رقيق شود.

مثال

پديده بازتابش كلي چگونه است؟

در پديده شكست نور، اگر زاويه تابش از زاويه حد بيشتر شود، پرتو تابش نمي تواند از محيط غليظ خارج شود و تمام نور از سطح جداكننده دومحيط به درون محيط غليظ باز مي تابد. يعني سطح جداكننده دو محيط مانند يك آينه عمل مي كند. به اين پديده بازتابش كلي ميگويند.

پديده سراب چگونه است؟

پديده سراب معمولاً در بيابان ها و جاده ها در روزهاي گرم اتفاق مي افتد. هر چه به سطح زمين نزديك تر مي شويم دماي لايه هاي هوا بيشتر و در نتيجه رقيق تر مي شود. پرتو هاي نور كه از يك شئي دور مانند درخت به طور مايل به سطح زمين مي تابند، در اثر عبور از لايه هاي غليظ تر به لايه هاي رقيق تر به تدريج به طرف بالا شكست مي يابند تا اين كه در لايه هاي نزديك به سطح زمين زاويه تابش آنها از زاويه حد اين لايه ها بزرگتر شده و بازتاب كلي صورت مي گيرد. پرتوهاي بازتاب پس از شكست هاي متوالي( از لايه هاي رقيق تر به غليظ تر ) به چشم ما مي رسند، در اين صورت لايه هاي نزديك به سطح زمين كه نور را باز مي تابانند مانند سطح آب به نظر مي رسند.